Các loại trí nhớ
Các loại trí nhớ của con người: bản đồ phân loại dễ hiểu nhất
Trí nhớ gồm nhiều hệ: giác quan, ngắn hạn, làm việc và dài hạn; dài hạn lại chia thành sự kiện, ngữ nghĩa, kỹ năng và trí nhớ ẩn. Mỗi loại làm gì, nằm ở đâu.
Wiki · tiemthuc.com
Hiểu trí nhớ, tiềm thức và trực giác bằng khoa học
Cẩm nang phổ thông về trí nhớ và phần chìm của tâm trí: các loại trí nhớ, não ghi nhớ và quên thế nào, cách học nhớ lâu, giấc ngủ giúp cất ký ức, tiềm thức và trực giác theo tâm lý học, giữ trí nhớ khoẻ theo tuổi và những ngộ nhận cần gỡ.
Mở app Tiềm ThứcCảnh Việt lóe một giây — bạn nhớ được bao nhiêu?›
Danh mục
Bài mới
Các loại trí nhớ
Các loại trí nhớ
Trí nhớ giác quan là gì: vài phần giây não giữ lại hình và tiếng
Trí nhớ giác quan giữ gần như trọn những gì mắt thấy trong khoảng dưới một giây, tai nghe trong vài giây. Thí nghiệm Sperling 1960 và vai trò của sự chú ý.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ ngắn hạn giữ được bao nhiêu thứ và trong bao lâu
Trí nhớ ngắn hạn giữ khoảng bốn cụm thông tin chứ không phải bảy, và mờ đi trong chừng 15–30 giây nếu không nhẩm lại. Miller 1956, Peterson 1959, Cowan 2001.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ làm việc là gì, khác trí nhớ ngắn hạn thế nào
Trí nhớ làm việc là khả năng vừa giữ vừa xử lý thông tin trong đầu, như nhẩm tính tiền chợ. Mô hình Baddeley–Hitch 1974, vai trò với việc học và mẹo giảm tải.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ dài hạn có giới hạn dung lượng không: khoa học nói gì
Chưa ai đo được giới hạn của trí nhớ dài hạn; con số 2,5 petabyte chỉ là ước tính thô. Ta quên vì ghi chưa sâu, bị nhiễu hay thiếu manh mối, không vì hết chỗ.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ sự kiện và trí nhớ ngữ nghĩa: nhớ chuyện cũ, nhớ kiến thức
Trí nhớ sự kiện là nhớ chuyện mình đã trải qua, gắn với thời gian và nơi chốn; trí nhớ ngữ nghĩa là kiến thức chung. Tulving 1972, ca K.C. và cách hai hệ nuôi n
Các loại trí nhớ
Trí nhớ cơ bắp là gì: vì sao bỏ xe đạp nhiều năm vẫn đi được
Trí nhớ cơ bắp thật ra là trí nhớ thủ tục, lưu trong não chứ không trong cơ. Kỹ năng liên tục như đạp xe được luyện vượt mức nên phai rất chậm dù bỏ nhiều năm.
🧠 Các loại trí nhớ
Xem cả 10 bài ›
Các loại trí nhớ
Các loại trí nhớ của con người: bản đồ phân loại dễ hiểu nhất
Trí nhớ gồm nhiều hệ: giác quan, ngắn hạn, làm việc và dài hạn; dài hạn lại chia thành sự kiện, ngữ nghĩa, kỹ năng và trí nhớ ẩn. Mỗi loại làm gì, nằm ở đâu.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ giác quan là gì: vài phần giây não giữ lại hình và tiếng
Trí nhớ giác quan giữ gần như trọn những gì mắt thấy trong khoảng dưới một giây, tai nghe trong vài giây. Thí nghiệm Sperling 1960 và vai trò của sự chú ý.
Các loại trí nhớ
Trí nhớ ngắn hạn giữ được bao nhiêu thứ và trong bao lâu
Trí nhớ ngắn hạn giữ khoảng bốn cụm thông tin chứ không phải bảy, và mờ đi trong chừng 15–30 giây nếu không nhẩm lại. Miller 1956, Peterson 1959, Cowan 2001.
🔬 Não ghi nhớ thế nào
Xem cả 10 bài ›
Não ghi nhớ thế nào
Ký ức nằm ở đâu trong não: không có một ổ cứng duy nhất
Ký ức được lưu phân tán: hình, tiếng, cảm xúc ở các vùng khác nhau, hồi hải mã nối chúng lại, tiểu não và hạch nền giữ kỹ năng. Cuộc săn engram từ Lashley tới n
Não ghi nhớ thế nào
Hồi hải mã là gì: cửa ngõ của mọi ký ức mới trong não
Hồi hải mã là cấu trúc hình cá ngựa sâu trong thuỳ thái dương, cần để ghi ký ức sự kiện mới và tách bạch ký ức giống nhau. Điều gì làm nó khoẻ, điều gì gây hại.
Não ghi nhớ thế nào
Bệnh nhân H.M.: người đàn ông giúp khoa học hiểu trí nhớ
Henry Molaison mất khả năng ghi nhớ chuyện mới sau ca mổ năm 1953 chữa động kinh. Hơn 50 năm nghiên cứu ông cho thấy vai trò hồi hải mã và các hệ trí nhớ khác n
🌫️ Vì sao ta quên
Xem cả 10 bài ›
Vì sao ta quên
Vì sao con người quên: phai dần, bị chen lấn hay không tìm ra
Ta quên vì ký ức phai khi không dùng, bị thông tin giống nó chen lấn, hoặc vẫn còn mà thiếu manh mối gọi ra. Nhiều thứ tưởng quên thật ra chưa từng được ghi vào
Vì sao ta quên
Quên có ích: vì sao bộ não cần bỏ bớt ký ức để làm việc tốt hơn
Quên giúp não tìm nhanh cái đang cần, cập nhật thông tin mới không bị cái cũ chen ngang và rút ra quy luật chung. Khoa học nay coi quên là phần của trí nhớ khoẻ
Vì sao ta quên
Nhiễu trí nhớ: kiến thức cũ và mới chen nhau thế nào và cách giảm
Nhiễu xuôi là cái cũ cản cái mới, nhiễu ngược là cái mới đè cái cũ. Hai thứ càng giống càng dễ nhầm; làm rõ điểm khác và xen kẽ môn học giúp giảm nhiễu đáng kể.
📚 Học sao cho nhớ lâu
Xem cả 10 bài ›
Học sao cho nhớ lâu
Cách học thuộc nhanh và nhớ lâu: phương pháp khoa học thật sự ủng hộ
Hai cách được bằng chứng ủng hộ mạnh nhất là tự kiểm tra và ôn rải rác qua nhiều ngày. Đọc lại, tô highlight và tóm tắt lại kém hiệu quả hơn nhiều so với cảm gi
Học sao cho nhớ lâu
Tô highlight và đọc đi đọc lại: vì sao cảm giác đã thuộc đánh lừa ta
Đọc lại làm nội dung quen hơn nên ta tưởng đã thuộc, nhưng nhận ra khác với tự nhớ ra. Tô đậm và đọc lại hiệu quả thấp, trừ khi đi kèm bước tự kiểm tra.
Học sao cho nhớ lâu
Tự giải thích và hỏi vì sao: cách học hiểu thay vì học vẹt
Vừa học vừa tự giải thích từng bước và hỏi vì sao giúp kiến thức mới bám vào điều đã biết, nhờ đó hiểu sâu và nhớ lâu hơn học vẹt. Cần kiến thức nền và thời gia
🌙 Giấc ngủ & trí nhớ
Xem cả 10 bài ›
Giấc ngủ & trí nhớ
Học xong đi ngủ: vì sao bài học "chắc" hơn sau một đêm ngủ đủ
Học xong rồi ngủ thì sáng sau nhớ tốt hơn thức cùng ngần ấy giờ: ngủ bớt cho thông tin mới chen vào và não chủ động cất bài trong giấc sâu. Cách xếp lịch ôn hợp
Giấc ngủ & trí nhớ
Ngủ trưa sau giờ học có giúp nhớ bài: chợp mắt bao lâu là vừa
Chợp mắt 10–30 phút sau giờ học giúp giữ bài tốt hơn thức suốt; giấc dài có ngủ sâu giúp nhiều hơn nhưng dễ lừ đừ. Thí nghiệm, bảng chọn độ dài giấc và lịch học
Giấc ngủ & trí nhớ
Thoi ngủ và sóng chậm: nhịp não giúp cất giữ ký ức khi ngủ sâu
Sóng chậm của vỏ não, thoi ngủ từ đồi thị và gợn sóng hồi hải mã khớp nhịp trong giấc ngủ sâu để chuyển ký ức vào kho lâu dài. Thí nghiệm, tuổi tác và cách giữ
🌊 Tiềm thức & vô thức
Xem cả 10 bài ›
Tiềm thức & vô thức
Tiềm thức là gì: chữ quen thuộc mà tâm lý học hiện đại ít dùng
Tiềm thức là phần hoạt động tâm trí dưới ý thức. Tâm lý học hiện đại ít dùng chữ này, nói xử lý ngầm, trí nhớ ẩn. Nguồn gốc chữ, ba cách hiểu và điều đo được.
Tiềm thức & vô thức
Freud và vô thức: ý tưởng nào còn đứng, ý tưởng nào đã đổ
Freud đúng ở ý lớn: phần lớn tâm trí hoạt động ngoài ý thức. Nhưng giấc mơ là thoả mãn ước muốn, phức cảm Oedipus, dồn nén ký ức thì không đứng vững trước kiểm
Tiềm thức & vô thức
Vô thức nhận thức: khoa học nghiên cứu phần chìm của tâm trí
Vô thức nhận thức là phần lớn việc não làm mà ta không biết: lọc tiếng ồn, học quy luật ngầm, thích cái đã thấy. Năm hiện tượng đo được và giới hạn của chúng.
✨ Trực giác & linh cảm
Xem cả 10 bài ›
Trực giác & linh cảm
Trực giác là gì: tâm lý học hiểu linh cảm ra sao, khi nào nên tin
Trực giác là kết quả xử lý nhanh, phần lớn ngầm, dựa trên kinh nghiệm đã học. Nó đáng tin khi môi trường có quy luật và ta từng nhận phản hồi, dễ sai khi việc m
Trực giác & linh cảm
Hệ 1 và hệ 2: nghĩ nhanh, nghĩ chậm hiểu cho đúng, tránh hiểu lầm
Hệ 1 nhanh, tự động; hệ 2 chậm, có chủ ý. Mô hình của Stanovich và West, được Kahneman phổ biến, rất hữu ích nhưng không phải hai vùng não, và hệ 2 không luôn đ
Trực giác & linh cảm
Thí nghiệm bài Iowa: cảm giác có gì đó không ổn và tín hiệu cơ thể
Thí nghiệm bài Iowa (1994) cho thấy tay đổ mồ hôi khi sắp chọn chồng bài xấu, trước khi người ta nói ra lý do. Nhưng nghiên cứu sau thấy họ biết nhiều hơn ta tư
🗝️ Trí nhớ quanh ta
Xem cả 10 bài ›
Trí nhớ quanh ta
Vì sao càng lớn thời gian trôi càng nhanh: trí nhớ và cảm giác thời gian
Tuổi trẻ nhiều lần đầu tiên nên để lại nhiều ký ức; những năm lặp lại để lại ít dấu vết nên nhìn lại thấy ngắn. Khác biệt theo tuổi rõ nhất khi nhìn lại cả chục
Trí nhớ quanh ta
Vì sao lời bài hát nhớ lâu hơn bài học: giai điệu, vần và nhịp điệu
Lời bài hát được giữ bởi giai điệu, nhịp và vần cùng lúc, nên quên một chữ là chữ đúng tự bật ra. Nhưng giai điệu chỉ giúp khi đơn giản, và thuộc lời chưa phải
Trí nhớ quanh ta
Kể chuyện giúp nhớ: vì sao não giữ câu chuyện tốt hơn dữ kiện rời rạc
Câu chuyện nối sự việc bằng nhân quả nên nhớ một mắt xích là kéo được mắt xích sau. Năm 1969, người ghép từ thành chuyện nhớ khoảng 93% so với 13% ở người học t
🌿 Giữ trí nhớ khoẻ theo tuổi
Xem cả 10 bài ›
Giữ trí nhớ khoẻ theo tuổi
Trí nhớ thay đổi thế nào từ 20 đến 70 tuổi: cái giảm và cái còn tăng
Tốc độ xử lý và nhớ chuyện mới giảm dần từ tuổi 30–40, nhưng vốn từ, kiến thức và kinh nghiệm vẫn giữ hoặc tăng đến tuổi 60–70. Hiểu để lo đúng chỗ.
Giữ trí nhớ khoẻ theo tuổi
Hay quên ở tuổi 40: bình thường hay đáng lo, phân biệt thế nào
Hay quên ở tuổi 40 phần lớn do ngủ thiếu, căng thẳng, làm nhiều việc một lúc. Đáng lo khi quên tăng nhanh, quên cả sự việc và hỏng những việc quen thuộc.
Giữ trí nhớ khoẻ theo tuổi
Nguyên nhân hay quên chữa được: thiếu B12, tuyến giáp, trầm cảm, thuốc
Thiếu vitamin B12, suy giáp, trầm cảm, tác dụng phụ của thuốc, ngưng thở khi ngủ là những nguyên nhân hay quên chữa được. Đi khám để loại trừ trước tiên.
🧩 Ngộ nhận về tiềm thức & trí nhớ
Xem cả 10 bài ›
Ngộ nhận về tiềm thức & trí nhớ
Lập trình tiềm thức bằng câu khẳng định mỗi ngày: tâm lý học nói gì
Lặp câu khẳng định không lập trình được tiềm thức; người tự ti còn thấy tệ hơn. Viết về giá trị cốt lõi và lập kế hoạch nếu – thì có bằng chứng tốt hơn nhiều.
Ngộ nhận về tiềm thức & trí nhớ
Luật hấp dẫn và cuốn Bí mật: vì sao nghe hợp lý mà không có cơ sở
Luật hấp dẫn cho rằng suy nghĩ phát tần số hút điều mong muốn về. Không có bằng chứng; nó nghe hợp lý nhờ thiên kiến xác nhận, và mơ tưởng suông còn làm giảm độ
Ngộ nhận về tiềm thức & trí nhớ
Nhạc sóng não, âm binaural giúp học, giúp ngủ: bằng chứng đến đâu
Âm binaural là hiện tượng thính giác có thật, nhưng lời hứa kéo sóng não sang alpha để học nhanh hay delta để ngủ sâu chưa được chứng minh; nghiên cứu còn lẫn l